سيد جلال مصطفوى كاشانى
48
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
علت اين ازدياد درجه حرارت اين است كه افزايش متابوليسم با افزايش توليد حرارت توأم است ، ولى چون دستگاه عصبى مأمور اخراج حرارت در شرايط معمولى كار مىكند و مختل نيست « 1 » به اين جهت حرارتى كه بهطور اضافى توليد مىشود در بالا بردن درجه حرارت بدن به مصرف مىرسد و بدن اين قبيل اشخاص در حس لامسه گرمتر محسوس مىشود ؛ و افراد دستهء دوم درجه حرارت بدنشان كمتر از 37 درجه است و تا 35 درجه هم نزول پيدا مىكند ، و اگر بدن آنها را لمس كنيم ، سردى حس مىكنيم . 8 - 1 - خطاى حس لامسه در شناختن مزاجها پس اگر پزشك با حس لامسه دريابد كه بدن شخصى گرمتر يا سردتر يا معمولى است ، مىتواند استنباط كند كه متابوليسم بدن او بيشتر يا كمتر از عادى است ، يعنى مزاجش گرم يا سرد است و اگر گرمى و سردى حس نكند ، متابوليسم آن شخص طبيعى و مزاجش معتدل است . قدما از اين راه مزاجهاى گرم و سرد و معتدل را تشخيص مىدادند ، ولى در اينجا يك ايراد و اعتراض علمى پيش مىآيد كه وارد هم هست و آن اينكه حس لامسه غالبا خطا مىكند و نمىتواند معيار صحيحى براى تشخيص گرمى و سردى بدن باشد ، و امروزه اين خطاى حس لامسه را در كتابهاى فيزيك بهاينترتيب توضيح مىدهند كه اگر دست راست را در آب سرد و دست چپ را در آب گرم فرو ببريم و چند لحظه نگه داريم سپس هر دو دست را با هم از آن آبها بيرون بكشيم و در آبى كه درجه حرارتش متوسط بين گرم و سرد است داخل كنيم ، دست راست احساس گرمى مىكند و از اين راه مىگوييم اين آب گرم است و دست چپ احساس سردى مىكند و مىگوييم اين آب سرد است ، درحالىكه مىدانيم آن آب يكى بيش نيست و آن هم نه سرد است و نه گرم . علت اين خطاى حس اين است كه تشخيص گرمى و سردى اشيايى كه با حس لامسه درك مىشوند ، به درجهء حرارت دست لمسكننده بستگى مستقيم دارد ، مثلا اگر طبيبى گرممزاج بود و متابوليسم پايهاش بيش از حد عادى باشد و دست به بدن شخص
--> ( 1 ) . كتاب علم الغدد ، جلد 1 ، صفحه 19 .